Wat is een gaatje (cariës)?

Cariës, tandbederf en gaatjes zijn drie woorden voor hetzelfde. Bacteriën in tandplak maken van suikers en zetmeel zuren. Die zuren lossen kalk uit je glazuur op. Gebeurt dat vaak genoeg, dan ontstaat eerst een kalkarme witte plek en later een echt gat.

Hoe weet je of je een gaatje hebt?

Een beginnend gaatje voel je niet: in het glazuur zitten geen zenuwen. Je merkt pas iets als het gaatje het tandbeen bereikt. Signalen die op een gaatje kunnen wijzen:

• Een wit, bruin of donker plekje op een tand of kies dat niet weg te poetsen is;
• Een korte pijnscheut bij zoet, koud of warm, vaak op één plek;
• Eten dat steeds op dezelfde plek blijft hangen, bijvoorbeeld tussen twee kiezen;
• Een ruw randje of putje dat je met je tong voelt;
• In een later stadium een zeurende pijn of kiespijn.

Juist omdat een beginnend gaatje geen klachten geeft, zie je het zelf vaak niet, zeker niet tussen de kiezen. Bij de controle ziet de tandarts het wel, vaak met een röntgenfoto. Heb je een van deze signalen, laat het dan nakijken voordat het groter wordt.

Waar ontstaan gaatjes het vaakst?

• In de groeven op het kauwvlak van de kiezen, waar etensresten makkelijk blijven zitten;
• Tussen de tanden en kiezen, waar je tandenborstel niet komt;
• Langs de tandvleesrand, zeker als het tandvlees terugtrekt en het zachtere tandbeen bloot ligt.

Waarom de ene persoon wel en de ander niet?

Gaatjes hebben nooit een enkele oorzaak. Deze factoren tellen allemaal mee:

• Hoe vaak je eet en drinkt. Niet de hoeveelheid suiker telt het zwaarst, maar het aantal momenten. Elke snack of slok frisdrank is een nieuwe zuuraanval.
• Hoe goed je plak verwijdert, ook tussen je tanden.
• Fluoride. Fluoride maakt je glazuur sterker en helpt beginnende plekjes herstellen.
• Speeksel. Bij een droge mond neemt het risico sterk toe.

Kan een gaatje vanzelf herstellen?

Een echt gat niet: dat moet de tandarts vullen. Maar een beginnend, kalkarm plekje in het glazuur kan wel tot stilstand komen en zelfs weer harder worden. Dat lukt met dagelijks fluoride, goed poetsen en reinigen tussen je tanden, en minder eetmomenten. Is het gaatje al dieper, dan maakt de tandarts een vulling. Is de zenuw aangetast, dan is een wortelkanaalbehandeling nodig.

Gaatjes voorkomen

• Poets twee keer per dag met een fluoridetandpasta en spoel daarna niet na met water, zodat de fluoride langer werkt. Krijg je snel gaatjes, kies dan extra bescherming, zoals Elmex Anti-cariës, Vitis Anti-cariës of Curasept Biosmalto. Alle opties vind je bij tandpasta, en voor kinderen bij kindertandpasta.
• Gebruik eventueel een fluoridespoeling, zoals Fluor-Aid of Elmex Anti-cariës spoeling.
• Reinig dagelijks tussen je tanden met ragers of floss.
• Beperk het aantal eet- en drinkmomenten tot zeven per dag.
• Kauw suikervrije kauwgom na het eten.

Vragen?

Twijfel je welke tandpasta of rager bij je past? Stuur ons een bericht. Je vraag wordt beantwoord door iemand uit de mondzorg.